Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) Nedir?

GTİP; uluslararası ticarette ürünlerin tanımlanmasını sağlayan, Dünya Gümrük Örgütü standartlarına dayalı 12 haneli bir kodlama sistemidir. İlk 6 hanesi evrensel (HS Code), sonraki haneleri ise ülkelere özgü vergi ve istatistik detaylarını içerir. Doğru GTİP tespiti; gümrük vergilerinin hesaplanması, ihracat teşvikleri ve yasal izinlerin belirlenmesi için hayati önem taşır.
GTİP Kodunun Kritik Katmanları:

Dijital Ticaretin Gizli Dili GTİP

Küresel ticaretin dijitalleştiği bir çağda, ürünlerin pasaportu GTİP kodudur. Bir SEO stratejisti gözüyle bakıldığında, GTİP sadece bürokratik bir sayı dizisi değil; e-ticaret algoritmalarının (Amazon, Etsy) konuştuğu ana dildir. Doğru yönetilmeyen bir GTİP süreci; gümrükte malların takılmasına, ağır para cezalarına ve pazar yeri hesaplarının kapanmasına neden olabilir.

Bu rehber, 2025-2026 mikro ihracat limitleri ışığında, GTİP’in teknik mimarisini ve işletmeniz için stratejik önemini derinlemesine incelemektedir.

Küresel Ticaretin Ortak Dili: GTİP Mimarisi ve Kodlama Mantığı

Uluslararası ticaretin Babil Kulesi’ni andıran yapısında, sizin “pamuklu tişört” dediğiniz ürünü Çinli gümrük memurunun veya Alman lojistikçinin anlamasını sağlayan tek şey Armonize Sistem (Harmonized System – HS) kodlarıdır.

12 Haneli Kodun Anatomisi

Türkiye’de kullanılan GTİP, küresel standartların üzerine inşa edilmiş hiyerarşik bir yapıdır. Kod uzadıkça tanım özelleşir.

• Fasıl (Chapter – İlk 2 Hane): Ürünün en genel ailesidir. Örn: “85” (Elektrikli Makineler).
• HS Code (İlk 6 Hane): Sistemin kalbidir. Dünya Gümrük Örgütü’ne üye tüm ülkelerde aynıdır ve değiştirilemez. Pazar araştırması yaparken rakiplerinizi bu 6 hane üzerinden takip edersiniz.
• AB Nomanklatürü (7-8. Hane): Avrupa Birliği ile Gümrük Birliği uyumunu gösterir.
• Milli Kod (9-12. Hane): Türkiye’nin uyguladığı ÖTV, KDV ve gözetim gibi ulusal vergilerin belirlendiği alandır.

Bilgilendirme: E-ticaret platformlarında (Amazon/Etsy) genellikle 6 haneli HS Code istenir. Ancak Türkiye gümrüğünden çıkış yaparken 12 haneli GTİP kodunun tamamını beyan etmek zorundasınız. Eksik hane, “Eksik Beyan” cezasına yol açar.

Mikro İhracatta GTİP’in Yeni Rolü

Türkiye’nin ihracat vizyonu, KOBİ’leri küresel pazara taşımak üzerine kuruludur.Yeni düzenleme ile mikro ihracat (ETGB) limitleri 30.000 Euro ve 600 Kg seviyesine yükseltilmiştir. Bu durum, oyunun kurallarını değiştirmiştir.

3.1. Yeni Limitler ve Fırsatlar

Artık sadece tişört veya takı değil; otomotiv yedek parçaları, modüler mobilyalar ve endüstriyel makine aksamları da gümrük müşaviri gerekmeksizin ETGB ile ihraç edilebilir.

• Eski Limit: 15.000 Euro / 300 Kg
• Yeni Limit: 30.000 Euro / 600 Kg

Bu özgürlük, sorumluluğu da beraberinde getirir. 30.000 Euro’luk bir sevkiyatta yapılacak GTİP hatası, gümrük idaresinin dikkatini “Kırmızı Hat” (Fiziki Muayene) riskine çekecektir.

3.2. Faturada “Garbage In, Garbage Out” Riski

Mikro ihracatta taşıyıcı firma (UPS, DHL vb.), beyannameyi sizin kestiğiniz E-Arşiv Fatura üzerindeki verilere göre düzenler.

• Faturada GTİP kodu hatalıysa, ETGB hatalı olur.
• ETGB hatalıysa, KDV iadesi alamazsınız.
• Hatalı kod, varış ülkesinde müşterinize sürpriz vergi çıkarır ve ürün iade döner (Return & Refund).

Global Pazaryerlerinde “Version Mismatch” Kabusu

Amazon FBA veya Etsy satıcısıysanız, GTİP kodu sadece gümrük değil, algoritma için de kritiktir.

Amazon ve HS Code Eşleşmesi

Ürününüzü listelerken seçtiğiniz kategoriye göre bir HS Code atar. Eğer sizin gönderdiğiniz ürünün üzerindeki barkod veya fiziksel özellikler bu kodla uyuşmazsa, sistem “Version Mismatch” (Sürüm Uyuşmazlığı) alarmı verir.

Sonuçları Ne Olur?

1. Envanter Reddi: Amazon ürünleri stoka almaz.
2. İmha: Geri göndermek pahalı olduğu için ürünler imha edilir.
3. Tazminat Yok: “Yanlış ürün gönderdin” diyerek tazminat (Reimbursement) ödemez.

Çözüm: Ürün listeleme aşamasında “Product Detail Page” verilerini titizlikle girin ve Amazon’un atadığı kodu manuel olarak kontrol edin.

Sektörel Mayın Tarlaları: Gıda mı, İlaç mı?

GTİP tespiti bazen bir kimya laboratuvarı analizi gerektirir. İşte en sık hata yapılan gri alanlar:

Gıda Takviyeleri (Supplementler)

• Durum: Sporcu proteini satıyorsunuz.
• Kritik Çizgi: Ürün sadece beslenmeyi destekliyorsa 21.06 (Gıda) faslındadır. Ancak içinde tedavi edici dozda C vitamini veya etken madde varsa 30.04 (İlaç) faslına girer.
• Risk: İlaç faslındaki bir ürünü gıda olarak beyan etmek, “Kaçakçılık Kanunu” kapsamında yargılanmanıza neden olabilir.

Doğal Sabunlar

• Durum: El yapımı lavanta sabunu.
• Kritik Çizgi: Temizlik amaçlı ise 34.01 (Sabun). Ancak ambalajında “Egzama Giderici” veya “Akne Tedavisi” yazıyorsa 33.04 (Kozmetik/Bakım) veya ilaç sınıfına girer.
• Risk: Yanlış beyan, ürünün ihracatını durdurur ve sağlık denetimlerini (ÜTS) tetikler.

Gümrük Kanunu 234. Madde

Yanlış GTİP beyanı, devlet nezdinde “pardon” denilerek geçiştirilebilecek bir hata değildir. Gümrük Kanunu’nun 234. maddesi çok nettir:

Cezanın Matematiği: Beyan ettiğiniz GTİP ile olması gereken GTİP arasında bir vergi farkı oluşuyorsa;

1. Eksik kalan vergi tahsil edilir.
2. Bu vergi farkının 3 KATIDIR tutarında para cezası kesilir.

Örnek: 20.000 TL eksik vergi çıktıysa, 60.000 TL ceza ödersiniz. Toplam maliyet 80.000 TL olur ve kârınız erir.

Ayrıca, ürün izne tabi olduğu halde (örn. İlaç) izne tabi olmayan bir koddan (örn. Gıda) beyan edildiyse, malın değerinin iki katı ceza kesilir ve mala el konulur (Müsadere).

Doğru GTİP Kodunu Nasıl Bulursunuz?

“Tahminen” iş yapmak yerine şu resmi araçları kullanın:

1. TARA (Ticaret Bakanlığı Arama Motoru): uygulama.gtb.gov.tr/Tara adresinden ürün adıyla arama yapın ve mutlaka İzahname notlarını okuyun.
2. Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB): Ürününüzden emin değilseniz Ticaret Bakanlığı’na numune gönderip BTB talep edin. Verilen cevap kesindir ve 6 yıl boyunca gümrükleri bağlar. Bu sizin sigorta poliçenizdir.
3. Rakip Analizi: Hedef pazardaki rakiplerinizin kullandığı HS Code’ları TÜİK veya TİM veritabanlarından çapraz kontrol edin.

GTİP, bir rakam dizisinden ibaret değildir; işletmenizin veri kalitesidir. 2026 dünyasında yapay zeka destekli gümrük denetimleri artarken, doğru kodlama yapmak “cezadan kaçmak” değil, “ticareti sürdürülebilir kılmak” demektir. ERP sisteminizde ürün kartlarınızı bugünden güncelleyin.